🔰 مقدمه: برگه سبز معماری یعنی چه؟
اگر در چند سال اخیر برای دریافت پروانه ساخت به شهرداری یا نظام مهندسی مراجعه کرده باشید، حتماً اصطلاح «برگه سبز» به گوشتان خورده است. برگه سبز معماری چیست
برگه سبز در واقع نام غیررسمی اما پرکاربرد برگه تعهد طراحی معماری است که یکی از مدارک ضروری برای شروع هر پروژه ساختمانی به شمار میآید.
این برگه توسط مهندس معمار دارای پروانه اشتغال به کار صادر میشود و نشاندهنده این است که طراحی معماری ساختمان توسط فردی متخصص و مورد تأیید سازمان نظام مهندسی انجام شده است.

🧾 تعریف رسمی برگه سبز معماری
برگه سبز معماری = برگه تعهد طراحی معماری
این سند رسمی توسط مهندس معمار تنظیم میشود و بهمعنای تعهد طراح معماری نسبت به رعایت ضوابط، مقررات ملی ساختمان، و اصول فنی و ایمنی در طراحی پروژه است.
این برگه دارای شماره ثبت، مهر و امضای مهندس معمار است و تنها در صورتی اعتبار دارد که توسط نظام مهندسی هر استان تأیید شود.
🏗️ چرا برگه سبز مهم است؟
بدون ارائه برگه سبز معماری، شهرداری مجوز ساخت صادر نمیکند.
در واقع این برگه، نشاندهنده حضور مهندس معمار در پروژه و رعایت قوانین طراحی معماری است.
از سوی دیگر، داشتن این برگه باعث میشود مسئولیت طراحی مشخص باشد و در آینده در صورت بروز خطا یا تخلف، مرجع پاسخگو معلوم باشد.
🧩 کاربردهای برگه سبز معماری
| کاربرد | توضیح |
|---|---|
| ۱. دریافت پروانه ساخت از شهرداری | یکی از مدارک ضروری برای صدور پروانه ساختمانی |
| ۲. تأیید طراحی معماری در نظام مهندسی | تاییدیه رسمی برای رعایت ضوابط طراحی |
| ۳. تعیین مسئولیت مهندس معمار | مشخص میکند چه کسی طراحی را انجام داده و مسئول است |
| ۴. بخشی از مدارک فنی پروژه | در کنار برگههای زرد، قرمز و آبی برای دیگر رشتهها استفاده میشود |
| ۵. الزام قانونی برای ساختمانهای جدید | طبق مقررات ملی ساختمان (مبحث دوم)، بدون برگه تعهد طراحی، ساختوساز غیرقانونی است |
🧱 رنگهای مختلف برگههای نظام مهندسی
در نظام مهندسی هر رشته رنگ مخصوص به خود را دارد:
| رنگ برگه | رشته مربوطه | عنوان رسمی |
|---|---|---|
| 🟢 سبز | معماری | برگه تعهد طراحی معماری |
| 🟡 زرد | عمران | برگه تعهد طراحی سازه |
| 🔴 قرمز | برق | برگه تعهد طراحی تأسیسات برقی |
| 🔵 آبی | مکانیک | برگه تعهد طراحی تأسیسات مکانیکی |
این تفکیک رنگ باعث میشود مدارک پروژهها سریعتر بررسی شوند و هر مهندس بتواند برگه مخصوص به رشته خود را ارائه دهد.
🧮 شرایط لازم برای دریافت برگه سبز معماری در سال ۱۴۰۴
برای صدور برگه سبز، مهندس معمار باید دارای پروانه اشتغال معتبر از سازمان نظام مهندسی باشد.
پایه پروانه میتواند ۳، ۲ یا ۱ باشد و هرکدام حدود صلاحیت متفاوتی دارند:
| پایه مهندسی | حداکثر زیربنای مجاز برای طراحی | صلاحیت |
|---|---|---|
| پایه ۳ | تا ۲،۰۰۰ متر مربع | پروژههای کوچک و متوسط |
| پایه ۲ | تا ۵،۰۰۰ متر مربع | پروژههای میانمقیاس |
| پایه ۱ | بدون محدودیت زیربنا | پروژههای بزرگ، اداری و تجاری |
بنابراین اگر مالک یا کارفرمایی هستید، باید با توجه به متراژ و نوع پروژه، مهندس معمار با صلاحیت متناسب انتخاب کنید.

📑 مدارک لازم برای صدور برگه سبز معماری
برای دریافت برگه سبز معماری از سازمان نظام مهندسی در سال ۱۴۰۴، مدارک زیر مورد نیاز است:
-
کپی سند یا بنچاق ملک
-
کپی شناسنامه و کارت ملی مالک یا کارفرما
-
نقشههای اولیه یا اتوکد (DWG)
-
کروکی و اطلاعات زمین (ابعاد، شمال، موقعیت)
-
فرم درخواست خدمات طراحی
-
پروانه اشتغال مهندس معمار طراح
-
تعهدنامههای امضا شده توسط مهندس معمار و مالک
🧭 مراحل دریافت برگه سبز معماری
در سال ۱۴۰۴، بیشتر استانها فرآیند دریافت برگه سبز را الکترونیکی و از طریق سامانه نظام مهندسی انجام میدهند.
مراحل کلی به این صورت است:
| مرحله | شرح |
|---|---|
| ۱. انتخاب مهندس معمار طراح | مهندس باید دارای پروانه معتبر از نظام مهندسی همان استان باشد. |
| ۲. تنظیم نقشهها و مدارک اولیه | شامل پلانها، مقاطع، نماها و اطلاعات فنی ساختمان. |
| ۳. ثبت اطلاعات در سامانه نظام مهندسی | مهندس پروژه را در سامانه ثبت میکند. |
| ۴. پرداخت هزینه خدمات طراحی و صدور برگه | مبلغ طبق تعرفه نظام مهندسی استان تعیین میشود. |
| ۵. تأیید نهایی توسط نظام مهندسی و چاپ برگه سبز | پس از تأیید کارشناسان، برگه رسمی با مهر سازمان صادر میشود. |
💰 هزینه صدور برگه سبز معماری در سال ۱۴۰۴
هزینه صدور برگه سبز معماری در سال ۱۴۰۴ بسته به استان، متراژ ساختمان و نوع کاربری متفاوت است.
اما بهطور میانگین، تعرفهها به شکل زیر است:
| نوع پروژه | میانگین تعرفه طراحی معماری | توضیح |
|---|---|---|
| مسکونی (زیر ۲۰۰۰ متر) | بین ۴۰ تا ۸۰ هزار تومان به ازای هر متر مربع | بسته به استان و طبقات |
| تجاری یا اداری | بین ۶۰ تا ۱۲۰ هزار تومان به ازای هر متر مربع | با ضریب سختی بیشتر |
| صنعتی یا آموزشی | بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تومان | براساس کاربری خاص |
💡 نکته: هزینه صدور برگه سبز جدا از حقالزحمه طراحی است و بهصورت رسمی از طریق نظام مهندسی پرداخت میشود.
⚖️ تفاوت برگه سبز معماری با پروانه اشتغال و پروانه ساخت
| مورد | توضیح |
|---|---|
| برگه سبز معماری | تعهدنامه طراحی ساختمان توسط مهندس معمار |
| پروانه اشتغال | مجوز فعالیت مهندس از سازمان نظام مهندسی |
| پروانه ساخت | مجوز رسمی ساخت بنا از شهرداری پس از ارائه برگههای تعهد |
به بیان سادهتر، مهندس معمار برای اینکه بتواند برگه سبز صادر کند باید دارای پروانه اشتغال باشد، و مالک برای دریافت پروانه ساخت باید برگه سبز را ارائه دهد.
🧰 مثال واقعی از روند دریافت برگه سبز (در ایران)
فرض کنید مالک زمینی در شهر کرج هستید و قصد ساخت یک ساختمان مسکونی ۵ طبقه دارید:
۱. ابتدا مهندس معمار با پایه ۳ را انتخاب میکنید.
۲. مدارک ملک و نقشه اولیه را به او تحویل میدهید.
۳. مهندس نقشهها را آماده کرده و در سامانه نظام مهندسی ثبت میکند.
۴. پس از بررسی و تأیید، برگه سبز معماری صادر و امضا میشود.
۵. حالا میتوانید برای پروانه ساخت شهرداری اقدام کنید.
🌍 مقایسه با سیستمهای مشابه در سایر کشورها
| کشور | معادل برگه سبز معماری | توضیح |
|---|---|---|
| 🇺🇸 آمریکا | Architect’s Design Approval Certificate | باید برای هر پروژه از شهرداری یا نهاد ایالتی مجوز طراحی بگیرند. |
| 🇩🇪 آلمان | Bauvorlageberechtigung | تأیید صلاحیت معمار برای طراحی و ارائه نقشهها به شهرداری. |
| 🇫🇷 فرانسه | Permis de Construire (Design Authorization) | مجوز رسمی طراحی معماری برای پروژههای ساخت جدید. |
| 🇮🇷 ایران | برگه تعهد طراحی معماری (برگه سبز) | تأیید طراحی معماری و الزام قانونی برای صدور پروانه ساخت. |
🔍 نکات مهم قبل از دریافت برگه سبز
-
از اعتبار مهندس معمار اطمینان حاصل کنید.
شماره پروانه باید در سامانه نظام مهندسی فعال باشد. -
برگه باید دارای مهر و امضای اصلی باشد.
نسخه بدون مهر، فاقد اعتبار رسمی است. -
برگه سبز قابل انتقال نیست.
یعنی برای هر پروژه باید جداگانه صادر شود. -
نظام مهندسی استان باید تأیید نهایی را انجام دهد.
بدون تأیید سیستم، برگه قانونی نیست.

🧾 جمعبندی نهایی
برگه سبز معماری یکی از اساسیترین مدارک در فرآیند طراحی و ساخت ساختمان در ایران است.
این برگه نهتنها نشانهی حضور مهندس معمار در پروژه است، بلکه ضمانت رعایت مقررات ملی ساختمان را نیز فراهم میکند.
در سال ۱۴۰۴ با دیجیتالیشدن فرآیندها، صدور این برگه سادهتر، دقیقتر و شفافتر شده است.
پس اگر مالک، مهندس یا کارفرمای پروژهای هستید، حتماً از همان ابتدا صدور برگه سبز را جدی بگیرید تا در ادامهی مسیر ساخت، با مشکل مواجه نشوید.
