شنها بر اساس اندازه به انواع ریز، متوسط و درشت تقسیمبندی میشوند. هر یک از این شنها برای کاربریهای مخصوص به خود مورد استفاده قرار میگیرد. استاندارد AASHTO، به عنوان یکی از معتبرترین استانداردهای راهسازی، ابعاد شن را بر اساس کدهای عددی مشخص میکند. در ادامه به معرفی انواع شن بر اساس اندازه و مطابق با سیستم کدبندی این استاندارد میپردازیم.
شن ریز چیست و چه کاربردی دارد؟
کوچکترین ذرات شن، معمولا پس از عبور از تمام الکها بر روی الک نمره 10 (شبکه ۲ میلیمتری) باقی میماند. مطابق با استاندارد AASHTO، شنهای ریز با نمره ۱۰ نمایش داده میشوند. شکل و ابعاد ذرات این شنها مشابه به ماسه درشت است. شنهای ریز اغلب به عنوان بستر آجر، سنگ فرش و موارد مشابه مورد استفاده قرار میگیرند. در برخی از موارد، از این سنگدانهها برای پر کردن فضای خالی بین سنگهای درشت چیده شده بر روی هم (مانند دیوار حایل گابیون) و جلوگیری از لغزش آنها به کار برده میشود. متداولترین سنگ مورد استفاده برای شن ریز، سنگ آهک است.
![نمایی از بافت و دانهبندی سنگدانه نمره 10 استاندارد AASHTO](https://blog.faradars.org/wp-content/uploads/2021/06/AASHTO-10.jpg)
از دیگر شنهای ریز پرکاربرد بر اساس استاندارد AASHTO، میتوان به شنهای نمره 67 با ابعادی نزدیک به شن ریز و نمره 5 با ابعاد کمی بزرگتر از شن ریز اشاره کرد. سنگدانه نمره 67 معمولا برای زیرسازی جاده و دال بتنی مورد استفاده قرار میگیرد. کاربرد سنگدانه نمره 5 نیز در درزبندی روسازیها و پر کردن شکاف بین مصالح درشت است.
شن متوسط چیست و چه کاربردی دارد؟
سنگدانه نمره ۵۷ (ترکیبی از سنگدانههای نمره 5 و 7)، متداولترین شن متوسط دانه است. ابعاد این سنگدانه تقریبا در بازه 19 تا 25 میلیمتر قرار دارد. شنهای متوسط معمولا برای روسازی پیادهرو و جادهها مورد استفاده قرار میگیرند. ابعاد آنها، امکان رفت و آمد بدون مشکل را برای انسان و وسایل نقلیه فراهم میکند. با وجود کاربردهای فراوان این سنگدانه، استفاده از آن در محیطهای مستعد گل و لای مناسب نیست.
![نمایی از بافت و دانهبندی سنگدانه نمره 57 استاندارد AASHTO](https://blog.faradars.org/wp-content/uploads/2021/06/AASHTO-57.jpg)
شنهای متوسط دیگری نیز وجود دارند که اغلب برای کاربریهای خاص مورد استفاده قرار میگیرند. از این شنها میتوان به سنگدانه نمره ۳ با ابعاد تقریبی 38 تا 50 میلیمتر و سنگدانه نمره 8 با ابعاد تقریبی 10 تا 12 میلیمتر اشاره کرد. سنگدانه نمره ۳، بهترین گزینه برای زهکشی اطراف ساختمانهای مسکونی است. سنگدانه نمره 8 نیز، کاربرد گستردهای در ساخت آسفالت و بتن دارد. سنگدانه نمره ۴۱۱، مخلوطی از سنگدانه نمره 57 و خاک سنگ (محصول جانبی سنگ شکن) است که برای ترمیم چالهها و درزبندی سازههایی نظیر دیوار حائل مورد استفاده قرار میگیرد.
شن درشت چیست و چه کاربردی دارد؟
شنهای درشت در استاندارد AASHTO با سنگدانههای نمره ۱ نمایش داده میشوند. ابعاد این سنگدانهها بین 63 میلیمتر تا 100 میلیمتر است. به کارگیری این شنها به دلیل عدم امکان جابجایی مناسب با بیل و جابجایی در احجام بالا، دشوار است. این شنها نیز مانند دیگر سنگدانههای درشت اغلب به منظور ساخت المانهای تزئینی و واش بتن مورد استفاده قرار میگیرند. شنهای درشت معمولا در بستر رودخانه، سرباره کوره آهن گدازی یا نواحی دارای سنگ آهک یافت میشوند.
![نمایی از بافت و دانهبندی سنگدانه نمره 1 استاندارد AASHTO](https://blog.faradars.org/wp-content/uploads/2021/06/AASHTO-1.jpg)